(Bizarre Metamorphosis)

    Citizens and the mass media often have it out with sarcastic remarks and derogatory judgments — rightly so, as well as exaggerated – about the quality of state services. An effective part for said judgments focus on, because of their explicit importance, education and primary schools. And yet, only a few in number photographs dare touch upon such an issue, as row A1 (2012) of Spyros Zervoudakis, which constitutes a sidelong glance at a section of a technical school in Crete. Zervoudakis’ students pose, probably because of seasonal coincidence, with carnival masks, recalling a few enigmatic as well as bitter photographs of Ralph Eugene Meatyard. The masks, either horrific or imposing, speak volumes for the early 21st century Greek public education as a process of masquerade and permutation: monsters and heroes, revolutionaries and specters, are enlivened through history and screen in a bizarre game of allusions between the exaggeration of forms and the bare scenic space, where desks, bars and painted pseudowalls complete the raw portrait of the modern Greek school. The mask’s anonymity could imply a partial loss of identity, whereas the black-and-white tones neutralize and homogenize the atmosphere – both ominous allusions, rather, for a school. Through its Tshirts youth also sends clear messages, such as Nothing to lose, Struggle, Careless, with a firm persistence in a foreign language. Zervoudakis also asks the children for a brief comment on something positive or negative in school. The resulting fractions of speech often betray linguistic poverty, as well as an anticipated, wellnigh standard, objective disposition towards the school, while only a few concern the stake of education, as if this happened to be absent anyway.

    The group portrait of the class appears as a rather surrealistic representation, in which all, as grotesque eccentricities, turn magnetized to the camera without any interaction between them, in an indifferent room-cum-cage. Young children bearing and wearing at their ease an alien culture, distance themselves gently from the space and its load, in a conflict lurking within the railed limits of our education. Why is the Greek school incapable of shaking off its shackles and tenacity, despite the efforts of several of its deacons and the expectations of a good number of those who come of age in it? As long as the answer is not given loud and clear, education itself will seem to most people s a process of bizarre metamorphosis, a mask itself behind which we take care to avoid looking.

    Hercules Papaioannou

    Director of the Thessaloniki Museum of Photography



    (Α λ λ ό κ ο τ η  μ ε τ α μ ό ρ φ ω σ η)

    Πολίτες και μαζικά μέσα συναγωνίζονται συχνά σε δηκτικά σχόλια και απαξιωτικές κρίσεις, δικαίως όσο και καθ’ υπερβολή, για την ποιότητα των κρατικών υπηρεσιών. Ικανό μέρος στις κρίσεις αυτές διεκδικεί, λόγω της αυτονόητης σημασίας της, η παιδεία και το δημόσιο σχολείο. Ελάχιστες, όμως, πραγματικά φωτογραφίες τολμούν να αγγίξουν ένα τέτοιο θέμα, όπως η σειρά A1 (2012) του Σπύρου Ζερβουδάκη, που συνιστά μια λοξή ματιά σε κάποιο τμήμα ενός επαγγελματικού λυκείου της Κρήτης. Οι μαθητές του Ζερβουδάκη ποζάρουν, μάλλον λόγω συγκυριακής εποχικότητας, με αποκριάτικες μάσκες, ανακαλώντας ίσως μερικές αινιγματικές, όσο και πικρές, φωτογραφίες του Ralph Eugene Meatyard. Οι μάσκες, άλλοτε τρομακτικές κι άλλοτε επιβλητικές, συνιστούν μια εύγλωττη μεταφορά για την ελληνική δημόσια εκπαίδευση των αρχών του 21ου αιώνα ως διαδικασία μεταμφίεσης και μετάλλαξης: τέρατα και ήρωες, επαναστάτες και φαντάσματα, ζωντανεύουν μέσα από την ιστορία και την οθόνη σε ένα αλλόκοτο παιχνίδι νύξεων ανάμεσα στην υπερβολή των μορφών και τον γυμνό σκηνικό χώρο, όπου θρανία, κάγκελα και ζωγραφισμένοι ψευδότοιχοι συμπληρώνουν το ωμό πορτραίτο του σύγχρονου ελληνικού σχολείου. Η ανωνυμία της μάσκας ίσως υπονοεί μια μερική απώλεια ταυτότητας, ενώ οι ασπρόμαυροι τόνοι ουδετεροποιούν και ομογενοποιούν την ατμόσφαιρα, υπαινιγμοί δυσοίωνοι μάλλον αμφότεροι για ένα σχολείο. Η νεότητα στέλνει μέσα και από τα T-shirt μηνύματα εύγλωττα, όπως Nothing to lose, Struggle, Careless, με αταλάντευτη επιμονή στην ξενογλωσσία. Ο Ζερβουδάκης ζητά από τα παιδιά να εισφέρουν κι ένα σύντομο σχόλιο για κάτι θετικό ή αρνητικό στο σχολείο. Τα σπαράγματα λόγου που προκύπτουν προδίδουν συχνά μια γλωσσική ένδεια, όπως και μια προβλέψιμη, σχεδόν τυποποιημένη, αντιρρητική διάθεση προς το σχολείο, ενώ ελάχιστα αφορούν το διακύβευμα της εκπαίδευσης, σαν αυτό να είναι δεδομένα απόν.

    Το ομαδικό πορτραίτο της τάξης προβάλλει ως μια σχετικά σουρεαλιστική αναπαράσταση στην οποία όλοι, ως γκροτέσκες εκκεντρικότητες, στρέφουν μαγνητισμένα προς το φακό χωρίς καμία αλληλεπίδραση μεταξύ τους, σε μια αδιάφορη αίθουσα κλουβί. Νεαρά παιδιά που φέρουν και φορούν με άνεση μια αλλότρια κουλτούρα, αποστασιοποιούνται ήπια από το χώρο και το φορτίο του, σε μια σύγκρουση που ελλοχεύει εντός των καγκελόφραχτων ορίων της ημετέρας παιδείας. Γιατί το ελληνικό σχολείο αδυνατεί να ελευθερωθεί από τα δεσμά και τις αγκυλώσεις του, παρά την προσπάθεια αρκετών διακόνων του και τις προσδοκίες πολλών από εκείνους που ενηλικιώνονται μέσα του; Όσο η απάντηση δεν διατυπώνεται καθαρά και φωναχτά, η ίδια η εκπαίδευση θα φαντάζει στους περισσότερους ως διαδικασία αλλόκοτης μεταμόρφωσης, μια μάσκα η ίδια πίσω από την οποία αποφεύγουμε επιμελώς να κοιτάξουμε.


    Ηρακλής Παπαϊωάννου

    Διευθυντής Μουσείου φωτογραφίας Θεσσαλονίκης